Το 1^o Παγκόσμιο πλαίσιο για την Τεχνητή Νοημοσύνη και τα παιδιά

Στις 29 Ιανουαρίου 2026, η Επιτροπή του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα του Παιδιού ανακοίνωσε την Κοινή Δήλωση για την Τεχνητή Νοημοσύνη και τα Δικαιώματα του Παιδιού, την 1^η διεθνή δέσμευση αφιερωμένη ειδικά σε αυτό το θέμα. Τη συνυπέγραψαν 14 Οργανισμοί του ΟΗΕ (μεταξύ αυτών η UNICEF, η ITU και η ILO) και την υποστήριξαν πάνω από 60 ακόμα οργανώσεις. Το πλαίσιο περιλαμβάνει 11 προτεραιότητες, βασισμένες στη Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού, με στόχο η Τεχνητή Νοημοσύνη να σχεδιάζεται και να χρησιμοποιείται με σεβασμό στα δικαιώματα των παιδιών, παρέχοντας προστασία από τις διακρίσεις, εμποδίζοντας τις παραβιάσεις ιδιωτικότητας, και αποτρέποντας την εκμετάλλευση.

Η ανανεωμένη καθοδήγηση της UNICEF

Παράλληλα, τον Δεκέμβριο του 2025 η UNICEF κυκλοφόρησε την 3^η έκδοση της πολιτικής καθοδήγησής της για την Τεχνητή Νοημοσύνη και τα παιδιά, ενημερωμένη ώστε να καλύπτει νεότερους κινδύνους όπως τα generative AI εργαλεία, τα AI companions και το υλικό σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών που παράγεται μέσω Τεχνητής Νοημοσύνης.

Οι 10 βασικές αρχές της περιλαμβάνουν:

🔒 Προστασία των δεδομένων και της ιδιωτικότητας των παιδιών

⚖️ Απουσία των διακρίσεων και εξασφάλιση της δικαιοσύνης στους αλγορίθμους

🔍 Διαφάνεια, εξηγησιμότητα (explainability) και λογοδοσία των εταιρειών

🛡️ Ασφάλεια των παιδιών ως προτεραιότητα του σχεδιασμού

🧒 Συμπερίληψη της άποψης των ίδιων των παιδιών, στον σχεδιασμό μιας εφαρμογής

Τι ισχύει επί της ουσίας, με τον Ευρωπαϊκό AI Act

Ο Ευρωπαϊκός Κανονισμός για την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI Act) κατατάσσει τα συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης που επηρεάζουν τα παιδιά στην κατηγορία «υψηλού κινδύνου», με αυστηρότερες υποχρεώσεις διαφάνειας και ασφάλειας. Ωστόσο, τον Μάιο του 2026 το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο συμφώνησαν σε απλοποίηση του κανονισμού (γνωστή ως «AI Omnibus») που μετέθεσε – σημαντικά – τις προθεσμίες εφαρμογής, που αρχικά είχαν οριστεί για τις 2 Αυγούστου 2026, τελικά στις 2 Δεκεμβρίου 2027 για τα αυτόνομα συστήματα υψηλού κινδύνου, και στις 2 Αυγούστου 2028 για τα συστήματα που είναι ενσωματωμένα σε προϊόντα. Η ίδια συμφωνία πρόσθεσε ρητή απαγόρευση για την παραγωγή μη συναινετικού σεξουαλικού περιεχομένου ή υλικού σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών μέσω Τεχνητής Νοημοσύνης.

Πρακτικές συμβουλές για τους γονείς

✅ Ρωτήστε και ενημερωθείτε πώς λειτουργεί η σύσταση περιεχομένου ή η απόφαση ενός εργαλείου Τεχνητής Νοημοσύνης, αντί να τη δέχεστε άκριτα και αδιαμαρτύρητα.

✅ Ελέγξτε τις ρυθμίσεις χρήσης των δεδομένων σας, σε εφαρμογές που χρησιμοποιούν Τεχνητή Νοημοσύνη.

✅ Μιλήστε με το παιδί σας για το γεγονός πως η Τεχνητή Νοημοσύνη, δεν είναι αντικειμενική, καθώς μπορεί να κάνει λάθη ή να αναπαράγει συγκεκριμένες προκαταλήψεις.

✅ Ενημερωθείτε από το Σχολείο, για το πώς προστατεύονται τα δεδομένα του παιδιού σας, στα νέα εκπαιδευτικά εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης.