Ο AI Act της Ευρωπαϊκής Ένωσης: Από την ιστορική συμφωνία του 2023 έως σήμερα
📅 Πρώτη δημοσίευση: Δεκέμβριος 2023 · Ενημέρωση: Αύγουστος 2026 | ⏱️ 6 λεπτά ανάγνωσης
Τον Δεκέμβριο του 2023, μετά από διαπραγματεύσεις 72 ωρών, οι νομοθέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατέληξαν σε πολιτική συμφωνία για τον 1ο ολοκληρωμένο νόμο στον κόσμο για την Τεχνητή Νοημοσύνη. Σήμερα, σχεδόν 3 χρόνια μετά, ο κανονισμός είναι επίσημος νόμος, εφαρμόζεται ήδη εν μέρει, και η πλήρης εφαρμογή του έχει μετατεθεί για το 2028.
Πώς ξεκίνησε: Η συμφωνία του Δεκεμβρίου 2023
Μετά από τεράστια συνεδρίαση 72 ωρών, οι νομοθέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατέληξαν σε πολιτική συμφωνία για τον κανονισμό που έμελλε να γίνει γνωστός ως «AI Act». Ο Ρουμάνος ευρωβουλευτής Dragoș Tudorache, που ηγήθηκε των διαπραγματεύσεων, δήλωσε τότε ότι η νομοθεσία θα αποτελούσε πρότυπο για πολλές άλλες δικαιοδοσίες παγκοσμίως.
Το αρχικό πλαίσιο προέβλεπε 4 κατηγορίες κινδύνου, ελάχιστο, περιορισμένο, υψηλό και απαγορευμένο, με στόχο να τεθούν όρια στην ανάπτυξη συστημάτων Τεχνητής Νοημοσύνης ανάλογα με τον κοινωνικό τους αντίκτυπο. Στην απαγορευμένη κατηγορία εντάχθηκαν χρήσεις όπως η μαζική παρακολούθηση βιομετρικών δεδομένων και η στόχευση προστατευόμενων κοινωνικών ομάδων.
Η τότε αντίσταση από Γαλλία, Γερμανία και Ιταλία αφορούσε τους κανόνες για τα λεγόμενα Θεμελιώδη Μοντέλα, τα γενικευμένα συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης πάνω στα οποία χτίζονται πιο εξειδικευμένες εφαρμογές. Οι 3 χώρες φοβόντουσαν ότι αυστηροί κανόνες θα εμπόδιζαν την ανάπτυξη ανταγωνιστικών Ευρωπαϊκών μοντέλων.
Από τη συμφωνία στον νόμο
Μετά την πολιτική συμφωνία του Δεκεμβρίου 2023, ακολούθησε μεγάλο διάστημα οριστικοποίησης του νομικού κειμένου. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υιοθέτησε τυπικά τον κανονισμό τον Απρίλιο του 2024, ενώ ο AI Act δημοσιεύτηκε επίσημα στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις 12 Ιουλίου 2024, τιθέμενος σε ισχύ στην 1η Αυγούστου 2024, όντας το 1ο ολοκληρωμένο νομοθετικό πλαίσιο για την Τεχνητή Νοημοσύνη παγκοσμίως.
Η σταδιακή εφαρμογή έως σήμερα
Ο AI Act δεν εφαρμόστηκε άμεσα στο σύνολό του, αλλά σταδιακά, ανά κατηγορία κανόνων.
- 2 Φεβρουαρίου 2025: Τέθηκαν σε ισχύ οι απαγορεύσεις πρακτικών απαράδεκτου κινδύνου, καθώς και οι υποχρεώσεις ψηφιακής παιδείας γύρω από την Τεχνητή Νοημοσύνη.
- 2 Αυγούστου 2025: Τέθηκαν σε ισχύ οι κανόνες για τα γενικευμένα μοντέλα Τεχνητής Νοημοσύνης (General Purpose AI), όπως το ChatGPT.
- 24 Ιουλίου 2026: Δημοσιεύτηκε ο λεγόμενος «Digital Omnibus for AI», που μετέθεσε τμήμα του υπόλοιπου χρονοδιαγράμματος εφαρμογής.
Αρχικά, ο AI Act προβλεπόταν να εφαρμοστεί πλήρως έως τον Αύγουστο του 2027. Μετά τον Digital Omnibus for AI του Ιουλίου 2026, η πλήρης εφαρμογή όλων των διατάξεων μετατέθηκε για τις 2 Αυγούστου 2028.
Γιατί αφορά και τις οικογένειες
Ο AI Act δεν αφορά μόνο επιχειρήσεις. Απαγορεύει ρητά, μεταξύ άλλων, τεχνικές χειραγώγησης που εκμεταλλεύονται ευπάθειες συγκεκριμένων ομάδων λόγω ηλικίας, κάτι που αφορά άμεσα την προστασία ανηλίκων από συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης σχεδιασμένα να επηρεάζουν τη συμπεριφορά τους, όπως ορισμένα χαρακτηριστικά chatbot ή αλγορίθμων σύστασης περιεχομένου.
💡 Το Πιο Σημαντικό
Ο AI Act ξεκίνησε ως πολιτική συμφωνία τον Δεκέμβριο του 2023 και εξελίχθηκε στον 1ο ολοκληρωμένο νόμο για την Τεχνητή Νοημοσύνη παγκοσμίως. Η πλήρης εφαρμογή του έχει μετατεθεί έως το 2028, αλλά οι βασικές απαγορεύσεις, συμπεριλαμβανομένης της προστασίας των ευάλωτων ομάδων όπως τα παιδιά, ισχύουν ήδη από τον Φεβρουάριο του 2025.
📖 Πηγές
Long awaited EU AI Act becomes law after publication in the EU’s Official Journal
White & Case LLP
👉 Διαβάστε το πλήρες άρθρο
The EU Artificial Intelligence (AI) Act: FAQs
Punter Southall Law
👉 Διαβάστε το πλήρες άρθρο
