Τι δείχνει η εσωτερική αξιολόγηση της OpenAI για το GPT-5 και ποια ζητήματα μεροληψίας παραμένουν άλυτα

📅 Πρώτη δημοσίευση: Οκτώβριος 2025 · Ενημέρωση: Ιούλιος 2026 | ⏱️ 5 λεπτά ανάγνωσης

Τι έδειξε η αξιολόγηση της OpenAI

Η μεροληψία στην Τεχνητή Νοημοσύνη δεν είναι κάτι νέο. Από την εμφάνιση του ChatGPT, η επιστημονική κοινότητα έχει εκφράσει επανειλημμένα ανησυχίες για τον τρόπο που οι αλγόριθμοι αντανακλούν στερεότυπα και κοινωνικές ανισότητες, είτε συνειδητά είτε μέσω των δεδομένων εκπαίδευσής τους.

Σύμφωνα με τη νέα εσωτερική αξιολόγηση της OpenAI, το GPT-5 εμφανίζει σημαντική βελτίωση σε σχέση με τα προηγούμενα μοντέλα. Η ομάδα της εταιρείας διεξήγαγε σειρά δοκιμών με «δύσκολα» πολιτικά ερωτήματα, για να διαπιστώσει κατά πόσο το ChatGPT μπορεί να παραμείνει ουδέτερο.

Για τις ανάγκες της έρευνας δημιουργήθηκε ένα σύστημα αξιολόγησης βασισμένο σε πραγματικά παραδείγματα δημόσιου διαλόγου, στο οποίο περιελάβανε περίπου 500 προτροπές (prompts) που κάλυπταν 100 διαφορετικά θέματα με πολιτικές αποχρώσεις. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι τα μοντέλα GPT-5 instant και GPT-5 thinking έχουν μειώσει τη μεροληψία κατά 30% σε σχέση με προηγούμενα μοντέλα όπως το GPT-4o και το o3.

Το πρόβλημα είναι πιο βαθύ από την πολιτική

Αν και η πρόοδος στον περιορισμό της πολιτικής μεροληψίας θεωρείται σημαντική, το πρόβλημα είναι πολύ πιο σύνθετο. Όπως σημειώνει το MIT Technology Review, τα ζητήματα προκατάληψης αγγίζουν βαθύτερα κοινωνικά και πολιτισμικά θέματα.

Το παράδειγμα του Sora

Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του Sora, του συστήματος δημιουργίας βίντεο της OpenAI. Όταν ζητήθηκαν εικόνες ανθρώπων από καταπιεσμένες κοινωνικές ομάδες της Ινδίας, το σύστημα παρήγαγε προσβλητικές ή παραμορφωμένες απεικονίσεις, ενισχύοντας ιστορικά στερεότυπα που σχετίζονται με τις κάστες. Σε ορισμένες περιπτώσεις, το Sora δημιούργησε εικόνες ζώων αντί για ανθρώπους, όταν του ζητήθηκαν φωτογραφίες ατόμων από τις κοινότητες των Dalit.

Ανάλογες ανησυχίες εκφράστηκαν και σε δημοσίευμα της Indian Express, όπου ο Dhiraj Singha από το Digital Empowerment Foundation κατήγγειλε ότι το ChatGPT τον ταύτισε λανθασμένα με διαφορετική κοινωνική τάξη, γεγονός που αποδόθηκε σε μεροληψία στα δεδομένα εκπαίδευσης του μοντέλου.

Στερεότυπα φύλου και πρότυπα ομορφιάς

Έρευνα που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Computers in Human Behavior: Artificial Humans τον Μάιο του 2025, έδειξε ότι τα γλωσσικά μοντέλα τείνουν να αναπαράγουν στερεότυπα φύλου, στα οποία αποδίδουν χαρακτηριστικά ή επαγγέλματα με βάση το φύλο, με τρόπο που αντανακλά κοινωνικές προκαταλήψεις.

Παρόμοια ευρήματα προέκυψαν και από μελέτη του Journal of Clinical and Aesthetic Dermatology, σύμφωνα με την οποία το ChatGPT δείχνει προτίμηση προς συγκεκριμένα πρότυπα ομορφιάς που σχετίζονται με τον τύπο δέρματος, ξεκάθαρη ένδειξη ότι τα δεδομένα εκπαίδευσης εξακολουθούν να περιλαμβάνουν βαθιά ριζωμένες προκαταλήψεις.

Γλωσσική ανισότητα

Η πιο πρόσφατη ανάλυση, από το International Council for Open and Distance Education, υπογραμμίζει ότι η έρευνα γύρω από τις προκαταλήψεις της Τεχνητής Νοημοσύνης παραμένει ακόμα ελλιπής. Οι περισσότερες αξιολογήσεις επικεντρώνονται σε τομείς όπως η μηχανική ή η ιατρική, ενώ αγνοούν τη γλωσσική και πολιτισμική ποικιλία των χρηστών. Η έκθεση προειδοποιεί ότι οι αγγλόφωνοι χρήστες απολαμβάνουν υψηλότερη ποιότητα και ακρίβεια στις απαντήσεις, αφήνοντας πίσω κοινότητες που χρησιμοποιούν άλλες γλώσσες ή διαφορετικά πολιτισμικά υπόβαθρα.

Η συνολική εικόνα

Η OpenAI παρουσιάζει το GPT-5, ως το πιο ουδέτερο και αξιόπιστο ChatGPT που έχει υπάρξει, ωστόσο η εικόνα παραμένει πολυεπίπεδη. Η μείωση της πολιτικής μεροληψίας αποτελεί σημαντική εξέλιξη, αλλά τα ζητήματα φύλου, φυλής, κοινωνικών τάξεων και πολιτισμικών αναφορών αποδεικνύονται πιο δύσκολα να επιλυθούν.

Όσο οι αλγόριθμοι εκπαιδεύονται σε δεδομένα που αντικατοπτρίζουν μια άνιση πραγματικότητα, τόσο θα απαιτείται συνεχής επανεξέταση, διαφάνεια και συνεργασία ανάμεσα στις εταιρείες, τους επιστήμονες και την κοινωνία.