Τι έδειξε η έρευνα

Ερευνητές του Εβραϊκού Πανεπιστημίου της Ιερουσαλήμ και της Ιατρικής Σχολής Hadassah (Δρ. Rotem Monsa, καθ. Aviv Zohar, καθ. Shahar Arzy) δημοσίευσαν στο επιστημονικό περιοδικό iScience (Cell Press, Αύγουστος 2026) μια μελέτη στην οποία χρησιμοποίησαν το GPT-4 για να δημιουργήσουν 2 διαφορετικά ερωτηματολόγια προσωπικότητας, ένα βασισμένο στο DSM-5 (το επίσημο διαγνωστικό εγχειρίδιο ψυχιατρικής) και ένα, ως πείραμα ελέγχου, βασισμένο σε κείμενα αστρολογίας.

600 πραγματικοί συμμετέχοντες συμπλήρωσαν τα 2 ερωτηματολόγια, καθώς και το καθιερωμένο επιστημονικό τεστ προσωπικότητας Big Five Inventory (BFI). Το GPT-4 κλήθηκε στη συνέχεια να προβλέψει πώς θα απαντούσε συλλογικά ο πληθυσμός σε κάθε ερώτηση, χωρίς να έχει δει τις πραγματικές απαντήσεις.

Το αποτέλεσμα ξάφνιασε ακόμα και τους ίδιους τους ερευνητές, μιας και το μοντέλο πέτυχε συσχέτιση 0,71 στο ερωτηματολόγιο DSM-5, αλλά ακόμα υψηλότερη, 0,85, στο ερωτηματολόγιο αστρολογίας, παρότι το περιεχόμενό του δεν έχει καμία επιστημονική βάση. Το συμπέρασμα των ερευνητών είναι ότι το μοντέλο δεν «κατάλαβε» την αστρολογία, αλλά έμαθε τη γενική δομή της ανθρώπινης προσωπικότητας ως παράπλευρο προϊόν της εκπαίδευσής του σε ένα τεράστιο όγκο ανθρώπινου κειμένου.

Γιατί δεν είναι απλώς ένα πείραμα

Το εύρημα σημαίνει, στην πράξη, ότι ένα σύστημα Τεχνητής Νοημοσύνης μπορεί να «διαβάσει» και να μοντελοποιήσει τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας, ακόμα και ενδείξεις κατάθλιψης ή άγχους, από τον τρόπο που γράφει κάποιος, χωρίς να χρειάζεται να συμπληρώσει κανένα επίσημο τεστ. Οι ίδιοι οι ερευνητές βλέπουν σε αυτό θετική εφαρμογή, όπως τη γρήγορη δημιουργία ερωτηματολογίων για κλινική χρήση.

Η άλλη όψη του νομίσματος είναι λιγότερο καθησυχαστική. Αν ένα μοντέλο μπορεί να προβλέψει με τόση ακρίβεια τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας μέσα από ένα απλό κείμενο, τότε κάθε καθημερινή συνομιλία ενός παιδιού ή εφήβου με ένα AI chatbot, από ερωτήσεις για τα μαθήματα μέχρι τις προσωπικές του σκέψεις, αποτελεί εν δυνάμει πλούσια πηγή ενός ψυχολογικού προφίλ, χωρίς να το γνωρίζει ούτε το ίδιο το παιδί ούτε – συνήθως – ο γονιός του.

Τι σημαίνει αυτό για τις οικογένειες

Δεν υπάρχει ένδειξη ότι οι εταιρείες Τεχνητής Νοημοσύνης χρησιμοποιούν σήμερα τέτοιου είδους ψυχολογική προφιλοποίηση σε chatbots ευρείας κατανάλωσης. Ωστόσο, η έρευνα δείχνει ότι η τεχνική δυνατότητα υπάρχει ήδη, και μεγαλώνει ταχύτατα.

Αυτό ενισχύει ένα μήνυμα που ισχύει ήδη γενικότερα για τη χρήση των AI chatbots από παιδιά, πως αξίζει να θυμίζετε στα παιδιά σας ότι μια συνομιλία με ένα chatbot δεν είναι το ίδιο με μια συνομιλία με έναν φίλο, ακόμα κι αν έτσι νιώθει. Το κείμενο που γράφουν μπορεί να αποκαλύπτει περισσότερα γι’ αυτά απ’ όσα νομίζουν.