Τι είναι οι AI «φίλοι»

Εφαρμογές όπως το Replika, το Character.AI και το My AI του Snapchat προσφέρουν ψηφιακούς συνομιλητές, σχεδιασμένους να μοιάζουν με φιλικούς, στοργικούς συντρόφους. Σε αντίθεση με έναν βοηθό αναζήτησης, αυτά τα chatbot «θυμούνται» προηγούμενες συζητήσεις, υιοθετούν μια προσωπικότητα και ενθαρρύνουν τη συναισθηματική εγγύτητα.

Πόσο διαδεδομένα είναι με βάση τα νέα στοιχεία

Νέα έρευνα του Sameer Hinduja (Cyberbullying Research Center, δημοσιευμένη στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Adolescence, Μάιος 2026) ανέλυσε δεδομένα από 3.466 εθνικά αντιπροσωπευτικά δείγματα εφήβων ηλικίας 13 – 17 ετών στις ΗΠΑ και βρήκε:

Η ίδια έρευνα εντόπισε και κάποιες σημαντικές διαφορές, όπως για παράδειγμα πως τα αγόρια ανέφεραν σχεδόν 2πλάσια ποσοστά βλάβης σε σχέση με τα κορίτσια στις περισσότερες κατηγορίες, ενώ τα παιδιά ηλικίας 13 ετών εμφανίστηκαν δυσανάλογα εκτεθειμένα σε σοβαρότερες μορφές βλάβης σε σχέση με μεγαλύτερους εφήβους. Ο λόγος – σύμφωνα με τους ερευνητές – είναι αναπτυξιακός, και πιο συγκεκριμένα ο εγκέφαλος στην εφηβεία εξακολουθεί να αναπτύσσει τους μηχανισμούς αυτοελέγχου, ενώ παράλληλα είναι ιδιαίτερα ευαίσθητος σε ερεθίσματα ανταμοιβής, όπως αυτά που προσφέρει ένα chatbot σχεδιασμένο να «κρατά» τον χρήστη στη συνομιλία.

Γιατί τα παιδιά τα αγαπούν

😌 Είναι διαθέσιμα 24 ώρες το 24ωρο, χωρίς κόπωση ή αποδοκιμασία.

🎭 Προσφέρουν έναν «χώρο» στον οποίο το παιδί μπορεί να «δοκιμάσει» διάφορα συναισθήματα ή ιδέες χωρίς τον φόβο της κριτικής.

🎮 Πολλά παιδιά τα χρησιμοποιούν αρχικά για ψυχαγωγία (85% κατά την έρευνα Hinduja) πριν μεταπηδήσουν σε πιο προσωπική χρήση.

Τα 5 βασικά προβλήματα

1️⃣ Συναισθηματική εξάρτηση: Το παιδί επενδύει όλο και περισσότερο χρόνο και συναίσθημα σε μια σχέση που δεν είναι αμοιβαία και δεν το προετοιμάζει για τις πραγματικές ανθρώπινες σχέσεις.

2️⃣ Επικίνδυνες συμβουλές σε κρίσεις: Σε καταστάσεις άγχους ή απόγνωσης, ένα chatbot μπορεί να δώσει μια ακατάλληλη ή ακόμα και επικίνδυνη απάντηση, χωρίς την κρίση ενός ενήλικα.

3️⃣ Πρόσβαση σε επικίνδυνο περιεχόμενο: Ορισμένα chatbot μπορούν να παρασυρθούν σε συζητήσεις για αυτοτραυματισμό, βία ή επικίνδυνες δραστηριότητες.

4️⃣ Ακατάλληλο σεξουαλικό περιεχόμενο: Πλατφόρμες όπως το Character.AI έχουν κατηγορηθεί για συνομιλίες ρομαντικού/σεξουαλικού χαρακτήρα με ανήλικους χρήστες.

5️⃣ Ενίσχυση επιθετικής συμπεριφοράς: Η αλληλεπίδραση χωρίς κοινωνικές συνέπειες μπορεί να ενισχύσει μοτίβα απαιτητικής ή επιθετικής επικοινωνίας.

«Οι γονείς και άλλοι ενήλικες εμπιστοσύνης πρέπει να παραμένουν περίεργοι και αναμεμειγμένοι στο πώς οι έφηβοι χρησιμοποιούν αυτά τα εργαλεία, χωρίς όμως να τους κρίνουν.»

Πηγή: Sameer Hinduja, Cyberbullying Research Center

Υπάρχει και η θετική πλευρά

Προφανώς και δεν είναι όλα αρνητικά, καθώς πολλά παιδιά χρησιμοποιούν τους AI φίλους για να εξασκηθούν σε δύσκολες συζητήσεις, να εκφράσουν κάποια συναισθήματα που ενδεχομένως δυσκολεύονται να μοιραστούν, ή απλώς για δημιουργική γραφή και παιχνίδι ρόλων. Το πρόβλημα δεν είναι η ύπαρξη της τεχνολογίας, αλλά η απουσία των ορίων και της επίβλεψης.

Σημάδια που πρέπει να προσέξετε

👀 Το παιδί προτιμά τη συζήτηση με το chatbot από τις πραγματικές κοινωνικές επαφές.

😔 Εκδηλώνει άγχος ή θλίψη όταν δεν έχει πρόσβαση στην εφαρμογή.

🤐 Γίνεται μυστικοπαθές σχετικά με το περιεχόμενο των συνομιλιών.

💬 Αναφέρει το chatbot σαν να είναι πραγματικό πρόσωπο ή «καλύτερος φίλος».

Τι μπορείτε να κάνετε

🗣️ Ρωτήστε ανοιχτά ποια εφαρμογή χρησιμοποιεί, γιατί την προτιμά, και αν κάποια στιγμή κατά τη διάρκεια τη συνομιλία τους, τον/την έκανε να νιώσει άβολα.

🚫 Αποφύγετε την τιμωρητική αντίδραση αν το παιδί σας μιλήσει για κάτι ανησυχητικό, μιας και η τιμωρία μειώνει την πιθανότητα να σας εμπιστευτεί ξανά.

⏰ Θέστε από κοινού όρια χρόνου χρήσης, ειδικά πριν τον ύπνο.

🧭 Εξηγήστε τη διαφορά ανάμεσα σε μια πραγματική σχέση και μια προγραμματισμένη αλληλεπίδραση.