Παρασχεσιακά social media: Ο νέος κίνδυνος για παιδιά

📅 Αύγουστος 2026 | ⏱️ 7 λεπτά ανάγνωσης

Τι σημαίνει «παρακοινωνικά μέσα»

Ο όρος περιγράφει τη μετατόπιση από τις διαδραστικές πλατφόρμες, όπου η επικοινωνία γίνεται ανάμεσα σε ανθρώπους που γνωρίζονται, σε περιβάλλοντα καθαρής κατανάλωσης, όπου το παιδί παρακολουθεί μονόδρομες «παραστάσεις» δημιουργών απευθυνόμενες σε ένα μαζικό, ανώνυμο κοινό. Η σχέση δεν είναι πλέον αμοιβαία, καθώς το παιδί «γνωρίζει» τον δημιουργό, αλλά ο δημιουργός δεν γνωρίζει το παιδί, εξ ου και ο όρος «παρακοινωνικά» (parasocial) σχέση.

Οι νέοι κίνδυνοι που δεν υπήρχαν παλιότερα

Εκφοβισμός «για το κοινό», όχι για προσωπικό λόγο

Στον παραδοσιακό εκφοβισμό υπάρχει προσωπική σχέση ανάμεσα στον θύτη και το θύμα, κάτι που επιτρέπει προσεγγίσεις αποκατάστασης. Στα παρακοινωνικά μέσα, οι έφηβοι κοροϊδεύουν ή «εκθέτουν» τους συνομηλίκους τους ειδικά για να αποκτήσουν ακολούθους. Ο θύτης δεν επιδιώκει να πληγώσει ένα συγκεκριμένο θύμα, παρά μόνο «παίζει» για ένα κοινό, κάτι που κάνει τις παραδοσιακές μεθόδους επίλυσης του προβλήματος αναποτελεσματικές.

👉 Διαβάστε επίσης το σχετικό άρθρο: Cyberbullying: Τι είναι και τι δείχνουν τα νέα στοιχεία

Στιγμές που γίνονται viral

Ένα ντροπιαστικό βίντεο μπορεί να φτάσει σε εκατομμύρια αγνώστους μέσα σε ελάχιστες ώρες, μετατρέποντας μια τοπική σύγκρουση σε δημόσια κρίση που χρειάζεται επαγγελματική παρέμβαση, όχι μια απλή διαμεσολάβηση συνομηλίκων.

👉 Διαβάστε επίσης το σχετικό άρθρο: Viral trends και παιδιά: Πώς να παρακολουθείτε, πώς να αξιολογείτε

Παθητική έκθεση σε επιβλαβές περιεχόμενο

Τα παιδιά συναντούν βίαιο, σεξουαλικό ή ανησυχητικό περιεχόμενο μέσα από τη ροή των σελίδων τους και τις προτάσεις του αλγορίθμου, χωρίς να το αναζήτησαν σκόπιμα. Αυτή η παθητική έκθεση, μπορεί να προκαλέσει σε ψυχολογική δυσφορία, ανεξάρτητα από το τι δημοσιεύει το ίδιο το παιδί στο δικό του προφίλ.

👉 Διαβάστε επίσης το σχετικό άρθρο: Ακατάλληλο περιεχόμενο στον κοινόχρηστο υπολογιστή

Σύγκριση με ένα επαγγελματικά «τέλειο» περιεχόμενο

Τα παιδιά συγκρίνουν πλέον τον εαυτό τους με το προσεκτικά σχεδιασμένο περιεχόμενο των δημιουργών περιεχομένου (content creator), όχι με τις πραγματικές εμπειρίες των συνομηλίκων τους, κάτι που επηρεάζει άμεσα την αυτοεκτίμηση και την ψυχική ευεξία τους, με διαφορετικό τρόπο από την παλιά κοινωνική σύγκριση.

👉 Διαβάστε επίσης το σχετικό άρθρο: Κάμερες, μικρόφωνα και η «τέλεια ζωή» online

Εκμετάλλευση από τους αγνώστους

Τα δημόσια προφίλ, διευκολύνουν τους επιτιθέμενους να εντοπίσουν πιθανούς στόχους και να χτίσουν μια επίπλαστη σχέση εμπιστοσύνης πριν αποσπάσουν προσωπικό υλικό με απώτερο σκοπό τον εκβιασμό, μια τακτική που έχει αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια.

👉 Διαβάστε επίσης το σχετικό άρθρο: Sextortion με Τεχνητή Νοημοσύνη: Μια αθώα φωτογραφία αρκεί

Τι μπορείτε να κάνετε ως γονείς

✅ Κάντε «co-use»: Κάντε scroll μαζί με το παιδί σας στη ροή του, ώστε να κατανοήσετε πλήρως το ψηφιακό του περιβάλλον

✅ Ρωτήστε συγκεκριμένα: «Τι είδους βίντεο εμφανίζονται στη ροή σου;» και «Υπήρξε κάτι που σε στεναχώρησε ή σε προβλημάτισε;»

✅ Βοηθήστε να επαναφέρει τις προτάσεις περιεχομένου και δείξτε το πως να κάνει σίγαση σε λογαριασμούς που προβάλλουν επιβλαβές υλικό

✅ Συζητήστε πώς λειτουργεί η οικονομία των δημιουργών περιεχομένου, ώστε το παιδί να αντιλαμβάνεται το πραγματικό κίνητρο πίσω από αυτό που βλέπει

✅ Παρακολουθήστε για ενδείξεις επαφής από αγνώστους ή προσπάθειας εκμετάλλευσης

✅ Ενθαρρύνετε το παιδί να κρατά το προφίλ του ιδιωτικό αντί για δημόσιο

Τι μπορούν να κάνουν οι εκπαιδευτικοί

Η γνώση των μέσων (media literacy) χρειάζεται πλέον να επεκταθεί πέρα από την αξιολόγηση των πηγών, ώστε να περιλαμβάνει και τους μηχανισμούς της οικονομίας των δημιουργών περιεχομένου (content creators). Eίναι επίσης χρήσιμο να εντοπίζονται λογαριασμοί που στοχεύουν συγκεκριμένα μαθητές για χλευασμό, να δημιουργούνται ευκαιρίες χαμηλού άγχους για την ουσιαστική και ανοιχτή συζήτηση γύρω από το περιεχόμενο που έχουν δει οι μαθητές, και να αντιμετωπίζονται οι viral στιγμές ως πιθανές κρίσεις που χρειάζονται τεκμηρίωση και σωστή αναφορά.