📅 Απρίλιος 2024 | ⏱️ 9 λεπτά ανάγνωσης
Η έρευνα «Βία στο διαδίκτυο» πραγματοποιήθηκε πανελλαδικά από το Ελληνικό Κέντρο Ασφαλούς Διαδικτύου (ΙΤΕ) υπό την έγκριση του Υπουργείου Παιδείας (Αρ. Πρωτ. 142639/ΓΔ4), κατά το διάστημα Νοέμβριος 2023-Μάρτιος 2024. Συμμετείχαν 4.800 μαθητές ηλικίας 12 – 18 ετών (52% κορίτσια, 48% αγόρια) μέσω ηλεκτρονικού ερωτηματολογίου εντός του ωρολογίου προγράμματος.
Τα βασικά ευρήματα
• 49% έχει βιώσει βία στο διαδίκτυο ως παρατηρητής
• 13% έχει πέσει θύμα βίας στο διαδίκτυο
• 44% έχει γίνει μάρτυρας παρενόχλησης ή κακοποίησης λόγω φύλου
• 11% έχει βιώσει παρενόχληση ή κακοποίηση λόγω φύλου
• 24% έχει πέσει θύμα μη συναινετικού διαμοιρασμού προσωπικών εικόνων/βίντεο
• 11% ένιωσε πίεση να μοιραστεί προσωπικές φωτογραφίες/βίντεο
• 46% δεν νιώθει ασφάλεια στο διαδίκτυο
• 39% δεν γνωρίζει πώς να αναφέρει περιστατικό διαδικτυακής βίας
Ένα εύρημα που ξεχωρίζει
Οι έφηβοι που δηλώνουν «άλλο» φύλο βιώνουν συστηματικά υψηλότερα ποσοστά διαδικτυακής βίας σε κάθε κατηγορία, όπου 43% έχει πέσει θύμα βίας γενικά (έναντι 13% του συνόλου), 69% έχει βιώσει ρητορική μίσους, 68% έχει γίνει μάρτυρας ρητορικής μίσους, και 43% έχει υποστεί διαδικτυακό εκφοβισμό. Η έρευνα αναδεικνύει αυξημένη ευαλωτότητα παιδιών και εφήβων εκτός δυαδικού φύλου ή μη συμβατικού σεξουαλικού προσανατολισμού στο διαδίκτυο.
Μορφές βίας ανά κατηγορία
26% έχει γίνει μάρτυρας διαδικτυακού εκφοβισμού, 15% έχει υποστεί διαδικτυακό εκφοβισμό.
24% δηλώνει ότι κάποιος μοιράστηκε προσωπικές φωτογραφίες/βίντεο χωρίς τη συγκατάθεσή του.
Ρητορική μίσους: Ένα κενό γνώσης
Το 80% των εφήβων δεν γνωρίζει τι σημαίνει «ρητορική μίσους». Από όσους γνωρίζουν τον όρο, 45% δηλώνει ότι έχει γίνει μάρτυρας και 21% στόχος. Παρόμοιο κενό υπάρχει και στην έμφυλη διαδικτυακή βία, όπου 69% δεν γνωρίζει ή δεν είναι σίγουρο τι σημαίνει ο όρος.
Διαφορές ανά φύλο
Τα κορίτσια βιώνουν κακοποίηση ή παρενόχληση λόγω φύλου πιο συχνά (13%) από τα αγόρια (8%), και γίνονται πιο συχνά μάρτυρες τέτοιων περιστατικών.
Πώς αντιδρούν οι έφηβοι
70% δηλώνει ότι θα ζητούσε βοήθεια από τους γονείς, ακολουθούν οι φίλοι (42%), έμπιστος ενήλικας (34%), η αστυνομία (26%), ενώ 12% δεν θα ζητούσε βοήθεια από κανέναν.
Χάσμα δηλωμένων προθέσεων και πράξεων: Παρά τη δηλωμένη προτίμηση για βοήθεια από γονείς, στην πράξη 39% όσων βίωσαν ή παρατήρησαν βία δεν ανέφερε το περιστατικό σε κανέναν, 29% το ανέφερε στην πλατφόρμα, και μόνο 26% σε έμπιστο ενήλικα.
Πού νιώθουν λιγότερο ασφαλείς
83% θεωρεί ότι η διαδικτυακή βία είναι μεγάλο πρόβλημα για ανηλίκους, ενώ 44% δεν νιώθει ασφάλεια στο διαδίκτυο γενικότερα. Λιγότερη ασφάλεια νιώθουν σε πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης/live streaming (46%), gaming/chat rooms (27%) και instant messaging (26%).
Τι ζητούν οι ίδιοι οι έφηβοι
49% ζητά πιο ξεκάθαρο τρόπο λειτουργίας των εργαλείων block/report
41% αυστηροποίηση ποινών για βία/κακοποίηση εις βάρος ανηλίκων
37% περισσότερη ενημέρωση στο σχολείο
33% περισσότερη επιμόρφωση γονέων/κηδεμόνων
22% να λαμβάνεται υπόψη η άποψη νέων στον σχεδιασμό πλατφορμών
💡 Το Πιο Σημαντικό
Ενώ 7 στους 10 εφήβους δηλώνουν ότι θα απευθύνονταν στους γονείς τους, μόνο 1 στους 4 το κάνει πράγματι όταν συμβεί κάτι. Αυτό το χάσμα δείχνει ότι η δήλωση εμπιστοσύνης δεν αρκεί από μόνη της, χρειάζεται ενεργή, τακτική συζήτηση ώστε η θεωρητική διάθεση να μετατραπεί σε πραγματική πράξη τη στιγμή που χρειάζεται.
📖 Πηγές
Έρευνα «Βία στο Διαδίκτυο» 2024
SaferInternet4Kids.gr, Ελληνικό Κέντρο Ασφαλούς Διαδικτύου (ΙΤΕ)
👉 Διαβάστε περισσότερα
