Τι είναι ο σχολικός εκφοβισμός, ποιες μορφές παίρνει και πώς αντιμετωπίζεται

📅 Πρώτη δημοσίευση: Οκτώβριος 2025 · Ενημέρωση: Ιούλιος 2026 | ⏱️ 4 λεπτά ανάγνωσης

Τι είναι ο σχολικός εκφοβισμός

Ο όρος «σχολικός εκφοβισμός», όπως και ο όρος «θυματοποίηση», παραπέμπουν σε μία σύγχρονη μάστιγα που ταλανίζει τις σχολικές κοινότητες διεθνώς. Χρησιμοποιούνται για να περιγράψουν μια κατάσταση κατά την οποία ασκείται εσκεμμένη, απρόκλητη, συστηματική και επαναλαμβανόμενη βία και επιθετική συμπεριφορά με σκοπό την επιβολή, την καταδυνάστευση και την πρόκληση σωματικού και ψυχικού πόνου σε μαθητές από συμμαθητές τους, εντός και εκτός σχολικού πλαισίου.

Η χρόνια θυματοποίηση συνδέεται με ψυχολογικά προβλήματα, όπως η υπερβολική αναστολή, η μοναξιά, το άγχος και η κατάθλιψη. Το παιδί που θυματοποιείται συχνά παρουσιάζει άρνηση συνέχισης της φοίτησης στο σχολείο.

Συνηθέστερες μορφές εκφοβισμού

• Σωματικός εκφοβισμός: Άσκηση φυσικής βίας, χτυπήματα, τσιμπήματα, σπρωξίματα, δαγκωνιές, καταστροφή ή κλοπή της προσωπικής περιουσίας, από ένα παιδί-θύτη ή από ομάδα παιδιών προς συμμαθητή ή συμμαθήτρια.
• Λεκτικός εκφοβισμός: Δημόσια κοροϊδία, χλευασμός και σαρκασμός με στόχο τον εξευτελισμό και την ηθική καταρράκωση της προσωπικότητας και της αξιοπρέπειας του θύματος. Συχνά στοχοποιείται κάποιο σωματικό χαρακτηριστικό, όπως ύψος, βάρος, χρώμα δέρματος, γυαλιά οράσεως, ή πληροφορίες από το οικογενειακό περιβάλλον, όπως το επάγγελμα ή η οικονομική κατάσταση των γονέων.
• Ψυχολογικός εκβιασμός: Επανειλημμένη καταδίωξη και απειλές με σκοπό την εκούσια απόσπαση χρημάτων ή προσωπικών αντικειμένων, ή/και τον εξαναγκασμό σε αντικοινωνικές πράξεις.
• Κοινωνικός εκφοβισμός: Εσκεμμένος αποκλεισμός μαθητών από κοινωνικές δραστηριότητες.
• Ηλεκτρονικός εκφοβισμός (cyberbullying): Κρυφή βιντεοσκόπηση με σκοπό την απειλή και τη διαπόμπευση, απειλή για δημοσίευση προσωπικών πληροφοριών στα κοινωνικά δίκτυα, αποστολή υβριστικού υλικού μέσω email ή μηνυμάτων κινητού.

Γιατί ένας μαθητής αναπτύσσει εκφοβιστικές συμπεριφορές

• Αναπαραγωγή ενδοοικογενειακής βίας. Τα παιδιά – θύτες προέρχονται κυρίως από μη λειτουργικές οικογένειες, όπου το οικογενειακό περιβάλλον είναι ιδιαίτερα αυστηρό και θέτει σκληρές τιμωρίες.
• Ανάγκη κυριαρχίας και επιβολής εξουσίας. Οι μαθητές συχνά εκφοβίζουν για να νιώσουν ανώτεροι από τους άλλους, αντλώντας ισχύ από τη συγκεκριμένη μορφή συμπεριφοράς. Στην πραγματικότητα δεν γίνονται δημοφιλείς, καθώς τελικά η πλειοψηφία των μαθητών τους φοβάται.
• Κυριαρχία επιθετικών και ρατσιστικών στερεοτύπων λόγω απουσίας ανθρωπιστικής παιδείας.
• Αρνητική επίδραση σκηνών βίας που προβάλλουν μέσα μαζικής ενημέρωσης και ηλεκτρονικά παιχνίδια.

Αντιμετώπιση του φαινομένου

Ο σχολικός εκφοβισμός αποτελεί πράξη παιδικής ή νεανικής παραβατικότητας και για το λόγο αυτό δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να υποτιμάται ή να αποσιωπάται. Η ενδοσχολική βία έρχεται σε ευθεία αντίθεση με την εγγενή ανάγκη των παιδιών για αποδοχή και τρυφερότητα, διαταράσσει τη γενικότερη λειτουργία του σχολείου και ακυρώνει τον διδακτικό και παιδαγωγικό του ρόλο.

Ειδικά προγράμματα ανάπτυξης κοινωνικών δεξιοτήτων και άμβλυνσης της επιθετικότητας αναπτύσσονται ολοένα και περισσότερο στις σχολικές μονάδες, παράλληλα με ενημερώσεις από ειδικούς σε εκπαιδευτικούς και γονείς. Καθοριστικό ρόλο παίζει και η οικογένεια: οι γονείς είναι υπεύθυνοι να μαθαίνουν στα παιδιά τους τη διαφορετικότητα, την ισότητα και τον σεβασμό προς όλους.

«Όλοι είμαστε ίσοι, αλλά όχι ίδιοι.»

Πηγή: Παιδαγωγικό Κέντρο

Για περισσότερα σχετικά με το πώς να μιλάτε στα παιδιά σας για δύσκολα θέματα, δείτε τον πλήρη οδηγό μας.