Ποια συστήματα υπάρχουν σήμερα, πόσο αποτελεσματικά είναι και τι μπορείτε να κάνετε εσείς

📅 Απρίλιος 2026 | ⏱️ 9 λεπτά ανάγνωσης

Γιατί χρειαζόμαστε επαλήθευση ηλικίας

Το πρόβλημα είναι απλό, ένα μεγάλο ποσοστό του περιεχομένου που βρίσκεται αυτή τη στιγμή στο διαδίκτυο δεν είναι κατάλληλο για τα παιδιά. Πορνογραφία, βίαιο υλικό, τυχερά παιχνίδια, αλκοόλ και κοινωνικά δίκτυα με ψυχολογικές επιπτώσεις, που όλα αυτά θεωρητικά έχουν ηλικιακά όρια. Στην πράξη όμως, το 75% των παιδιών ηλικίας 10 – 12 ετών έχουν πρόσβαση σε κοινωνικά δίκτυα που θεωρητικά απαιτούν ηλικία 13+ ετών, και το 60% των εφήβων έχουν δει πορνογραφικό υλικό πριν τα 14 έτη.

Το κουτάκι «Είμαι 18+ ετών» δεν αποτελεί λύση. Κάθε 8χρονο πλέον ξέρει να βάλει ψεύτικη ημερομηνία γέννησης. Οι πλατφόρμες το ξέρουν, οι γονείς το ξέρουν και οι επίσης κυβερνήσεις το ξέρουν, γι’ αυτό η πίεση για πραγματική επαλήθευση αυξάνεται παντού.

Τα 6 συστήματα επαλήθευσης ηλικίας

1. Αυτοδήλωση (self-declaration)

Ο χρήστης γράφει την ημερομηνία γέννησής του ή πατά «Είμαι 18+ ετών», με μηδενική αποτελεσματικότητα, αφού στην πράξη κανένας έλεγχος δεν λαμβάνει χώρα. Χρησιμοποιείται ακόμα στο YouTube για βίντεο ηλικίας 18+ ετών και, αξιοσημείωτα, στις περισσότερες ιστοσελίδες ενηλίκων.

2. Επαλήθευση μέσω email ή τηλεφώνου

Η πλατφόρμα στέλνει ένα κωδικό επαλήθευσης σε κάποιο email ή κινητό. Το μέτρο αυτό έχει αποτελεσματικότητα περίπου στο 20%. Τα παιδιά έχουν δικό τους email και τηλέφωνο, ή χρησιμοποιούν των γονιών τους. Χρησιμοποιείται από Facebook, Instagram και TikTok.

3. Επαλήθευση με πιστωτική κάρτα

Η πλατφόρμα ζητάει στοιχεία κάρτας χωρίς χρέωση, για να επιβεβαιώσει πως ο χρήστης είναι ενήλικας. Εδώ η αποτελεσματικότητα φτάνει περίπου στο 60%. Τα παιδιά, ως τρόπο παράκαμψης, μπορούν να δηλώσουν την κάρτα των γονιών τους. Υπάρχουν επίσης σοβαρά ερωτήματα ιδιωτικότητας σχετικά με το να δίνει κανείς στοιχεία κάρτας σε ιστοσελίδες ενηλίκων. Εφαρμόζεται σε ορισμένες ιστοσελίδων ενηλίκων στο Ηνωμένο Βασίλειο.

4. Ανέβασμα εγγράφου ταυτότητας

Ο χρήστης ανεβάζει φωτογραφία ταυτότητας ή διαβατηρίου. Η αποτελεσματικότητα φτάνει στο εντυπωσιακό 85%. Εγείρει όμως σοβαρό κίνδυνο ιδιωτικότητας ,μιας και τα πιο ευαίσθητα προσωπικά έγγραφα αποθηκεύονται σε διακομιστές τρίτων. Αν η πλατφόρμα παραβιαστεί, τα δεδομένα εκτίθενται. Χρησιμοποιείται σε εφαρμογές γνωριμιών και ιστοσελίδες τυχερών παιχνιδιών.

5. Βιομετρική εκτίμηση ηλικίας

Η Τεχνητή Νοημοσύνη αναλύει μια selfie και εκτιμά την ηλικία βάσει χαρακτηριστικών προσώπου. Με αυτό το μέτρο, η αποτελεσματικότητα φτάνει στο 75 – 90%. Στα πλεονεκτήματα, εντάσσεται το γεγονός πως δεν αποθηκεύεται κάποια ταυτότητα, είναι γρήγορο και σχετικά ακριβές. Όπως κάθε μέτρο, έτσι και αυτό έχει τα δικά του προβλήματα, καθώς εδώ υπάρχει ένα λογικό περιθώριο σφάλματος ±3 χρόνια, πιθανή μεροληψία σε διαφορετικές εθνικότητες και το ρίσκο της σταδιακής επέκτασης της χρήσης των βιομετρικών δεδομένων. Χρησιμοποιείται, σε πιλοτική εφαρμογή, από Yoti, Instagram και TikTok.

«Τα συστήματα επαλήθευσης ηλικίας πρέπει να εξισορροπούν την ασφάλεια και την προστασία των προσωπικών δεδομένων.»

Πηγή: SaferInternet4Kids.gr

6. Επαλήθευση μηδενικής γνώσης (zero-knowledge)

Ο χρήστης επαληθεύει την ηλικία του μία φορά μέσα από κάποιο αξιόπιστο φορέα (κυβέρνηση, τράπεζα) και λαμβάνει ένα ψηφιακό «token» που επιβεβαιώνει το «18+» χωρίς να αποκαλύπτει την πραγματική του ταυτότητα. Η πλατφόρμα λαμβάνει τη δήλωση «ναι, ενήλικος» και τίποτα παραπάνω. Η αποτελεσματικότητα αγγίζει το εντυπωσιακό ποσοστό του 95%+. Το πιο βασικό μειονέκτημα, είναι πως χρειάζεται κρατική υποδομή που δεν υπάρχει ακόμα ευρέως. Βρίσκεται σε πιλοτική εφαρμογή στο Ηνωμένο Βασίλειο και την Ευρωπαϊκή Ένωση, μέσω του Ψηφιακού Πορτοφολιού Ταυτότητας.

Πώς εφαρμόζουν άλλες χώρες την επαλήθευση ηλικίας

Ηνωμένο Βασίλειο: Online Safety Act

Από το 2025, όλοι οι ιστότοποι με περιεχόμενο ενηλίκων ή τα κοινωνικά δίκτυα υποχρεούνται να εφαρμόζουν αξιόπιστη επαλήθευση ηλικίας. Το κουτάκι επιλογής δεν επαρκεί πλέον. Απαιτείται βιομετρική επαλήθευση ή αναγνώριση ταυτότητας μέσω πιστοποιημένων φορέων όπως το Yoti. Η εποπτεία γίνεται από τον ρυθμιστή Ofcom, με πρόστιμα έως 18.000.000£ ή 10% του παγκόσμιου τζίρου. Μεγάλες πλατφόρμες ενηλίκων, έχουν ήδη ενσωματώσει τη βιομετρική επαλήθευση μέσω Yoti.

Γαλλία: Εθνική εφαρμογή ψηφιακής ταυτότητας

Η Γαλλία κυκλοφόρησε το 2024 την κυβερνητική εφαρμογή «France Identité» που επιτρέπει ανώνυμους ελέγχους ηλικίας. Ο χρήστης επαληθεύει την ταυτότητά του μία φορά ,μέσω του ψηφιακού τσιπ της ταυτότητας, λαμβάνει ένα ψηφιακό token «Ενήλικος» και το χρησιμοποιεί σε ιστοσελίδες. Η ιστοσελίδα βλέπει μόνο «Επαληθευμένος ενήλικος» χωρίς όνομα, χωρίς διεύθυνση, και φυσικά χωρίς στοιχεία ταυτότητας.

Αυστραλία: Απαγόρευση κοινωνικών δικτύων για ανηλίκους

Η Αυστραλία απαγόρευσε τα κοινωνικά δίκτυα για παιδιά κάτω των 16 ετών. Η επιβολή του νόμου, συνδυάζει επαλήθευση σε επίπεδο λειτουργικού συστήματος (το ίδιο το κινητό γνωρίζει την ηλικία του χρήστη) με βιομετρική επαλήθευση για νέους λογαριασμούς.

Ευρωπαϊκή Ένωση: Ευρωπαϊκό Πορτοφόλι Ψηφιακής Ταυτότητας (EUDI Wallet) (eIDAS 2.0)

Η Ευρωπαϊκή Ένωση, αναπτύσσει κοινό Ψηφιακό Πορτοφόλι Ψηφιακής Ταυτότητας για όλους τους πολίτες. Θα αποθηκεύει την ψηφιακή ταυτότητα, το δίπλωμα και διάφορα πιστοποιητικά, και φυσικά θα επιτρέπει ανώνυμους ελέγχους ηλικίας. Ως στόχος, έχει τεθεί η πιλοτική εφαρμογή μέσα στο 2026 και στη συνέχεια, ευρεία κυκλοφορία το 2027.

Πού βρίσκεται σήμερα η Ελλάδα

Η Ελλάδα ακολουθεί τις Ευρωπαϊκές οδηγίες (Νόμος για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες, ΓΚΠΔ). Δεν υπάρχει, ακόμα, εθνική νομοθεσία για την επαλήθευση ηλικίας, αλλά το ΓΚΠΔ ορίζει ηλικία μεγαλύτερη των 13 ετών, για online υπηρεσίες, με γονική συναίνεση για νεότερους. Τα κοινωνικά δίκτυα θεωρητικά απαγορεύουν χρήστες ηλικίας κάτω των 13 ετών, αλλά δεν το επαληθεύουν στην πράξη.

Το αναμενόμενο χρονοδιάγραμμα για την Ελλάδα,ορίζει πιλοτικά προγράμματα με ενσωμάτωση μέσω gov.gr κατά το διάστημα 2025 – 2026, διαθεσιμότητα Ψηφιακού Πορτοφολιού Ευρωπαϊκής Ένωσης εντός του 2027, και πιθανή υποχρεωτική εφαρμογή για τις μεγάλες πλατφόρμες από το 2028 και μετά.

Τι μπορείτε να κάνετε εσείς σήμερα

Μην βασίζεστε στην επαλήθευση των πλατφορμών

Μέχρι να εφαρμοστούν αξιόπιστα συστήματα, αντιμετωπίστε την επαλήθευση ηλικίας ως ανύπαρκτη. Το παιδί σας μπορεί να έχει πρόσβαση σχεδόν παντού αν το θελήσει.

⚙️ Ρυθμίσεις που αξίζει να κάνετε σήμερα

Δημιουργήστε εποπτευόμενους λογαριασμούς

Μην δίνετε στο παιδί πρόσβαση με τον δικό σας λογαριασμό. Δημιουργήστε εποπτευόμενο λογαριασμό με τη σωστή ηλικία (όχι ψεύτικη, καθώς οι πλατφόρμες προσαρμόζουν το περιεχόμενο τους βάσει αυτής), ενεργοποιημένο γονικό έλεγχο και email που ελέγχετε εσείς.

Μιλήστε ανοιχτά για το γιατί

💬 «Το διαδίκτυο δεν έχει “πόρτες”, οποιοσδήποτε μπορεί να μπει παντού. Αυτά τα ηλικιακά όρια υπάρχουν, γιατί ορισμένα πράγματα μπορούν να σε μπερδέψουν ή να σε πληγώσουν πριν είσαι έτοιμος να τα αντιμετωπίσεις. Σαν να οδηγείς αυτοκίνητο, ενώ μαθαίνεις ακόμα να κάνεις ποδήλατο, δεν είναι τιμωρία το γεγονός πως δεν επιτρέπεται να οδηγείς όταν είσαι 10 ετών, απλά χρειάζεσαι χρόνο να μεγαλώσεις και να ωριμάσεις πρώτα.»

Συχνές ερωτήσεις

💬 Αν το παιδί χρησιμοποιήσει την ταυτότητά μου για επαλήθευση, θα το μάθω;

Εξαρτάται από το σύστημα. Η βιομετρική επαλήθευση θα αποτύχει, γιατί το πρόσωπο δεν ταιριάζει. Η επαλήθευση με ανέβασμα εγγράφου όμως μπορεί να περάσει, αν το παιδί ανεβάσει φωτογραφία της ταυτότητάς σας.

💡 Κρατήστε σε ετοιμότητα τα έγγραφά σας σε ασφαλές σημείο και ελέγχετε τις ειδοποιήσεις μέσω email από τις πλατφόρμες.

💬 Είναι ασφαλή τα βιομετρικά μου δεδομένα;

Τα καλά συστήματα, όπως το Yoti, δεν αποθηκεύουν την selfie, απλώς αναλύουν το πρόσωπο, εκτιμούν την ηλικία και διαγράφουν την εικόνα. Υπάρχουν όμως κίνδυνοι όπως η πιθανή μεροληψία της Τεχνητής Νοημοσύνης, το πάντα υπαρκτό ρίσκο της παραβίασης δεδομένων, και η σταδιακή επέκταση της χρήσης για άλλους σκοπούς.

💡 Διαβάστε πάντα την πολιτική απορρήτου πριν χρησιμοποιήσετε οποιαδήποτε τέτοια υπηρεσία.

💬 Αν εφαρμοστεί υποχρεωτική επαλήθευση, θα πρέπει να δίνω ταυτότητα σε κάθε ιστοσελίδα;

Όχι. Το Ψηφιακό Πορτοφόλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, θα λειτουργεί ως μεσάζοντας, όπου θα επαληθεύετε την ταυτότητά σας μία φορά στην κυβέρνηση και το σύστημα θα εκδίδει ένα token «Ενήλικος», που θα χρησιμοποιείτε οπουδήποτε. Ο ιστότοπος δεν βλέπει ποτέ την ταυτότητά σας.

💬 Ένα VPN, δεν τα παρακάμπτει όλα αυτά;

Προς το παρόν, σε μεγάλο βαθμό ναι. Ένα παιδί που χρησιμοποιεί VPN, για να φαίνεται ότι βρίσκεται σε χώρα, χωρίς υποχρεωτική επαλήθευση μπορεί να παρακάμψει τους ελέγχους. Νέοι νόμοι, όπως ο βρετανικός Online Safety Act, αρχίζουν ρητά, να απαιτούν συμμόρφωση και από τους παρόχους VPN. Πρόκειται για έναν αγώνα αντιμέτρων, που δεν έχει ακόμα νικητή.

💬 Πώς αναμένεται να εξελιχθεί η κατάσταση

Το πιο πιθανό σενάριο, για τα επόμενα χρόνια, περιλαμβάνει μερική εφαρμογή σε μεγάλες πλατφόρμες, διαρκείς τρόπους παράκαμψης μέσω VPN και εναλλακτικών ιστοσελίδων, αναπόφευκτους συμβιβασμούς μεταξύ ασφάλειας και ιδιωτικότητας, και ανισότητες μεταξύ οικογενειών με καλύτερη ή χειρότερη πρόσβαση σε εργαλεία προστασίας.

Για περισσότερα σχετικά με το πώς να μιλάτε στα παιδιά σας για την ασφάλεια στο διαδίκτυο, δείτε τον πλήρη οδηγό μας.

Βήματα δράσης για αυτή την εβδομάδα